เติมไขมันเปลือกตาบน แก้ปัญหาตาโหล ตาลึก ให้ดวงตาดูสดใสอย่างเป็นธรรมชาติ

โดย นพ.เป็นเอก ธงทอง

      เปลือกตาบนที่ดูโหลหรือลึกลงไปมากกว่าปกติ เป็นหนึ่งในปัญหาที่ทำให้ใบหน้าดูเหนื่อยล้าและมีอายุมากขึ้น แม้ในความเป็นจริงเจ้าตัวอาจไม่ได้รู้สึกว่าตัวเองดูแก่ลงก็ตาม ในบางคน ปัญหาตาโหลเกิดจากการสูญเสียไขมันบริเวณรอบดวงตาตามวัย ขณะที่บางคนมีลักษณะเบ้าตาลึกหรือมีเนื้อเยื่อบริเวณเปลือกตาบนน้อยมาตั้งแต่เดิม รวมถึงผู้ที่เคยทำศัลยกรรมตาหรือมีการเปลี่ยนแปลงของโครงสร้างเปลือกตา ก็อาจทำให้บริเวณนี้ดูยุบตัวได้เช่นกัน

      สำหรับคนที่มีปัญหาเหล่านี้ การเติมไขมันเปลือกตาบน (Upper Eyelid Fat Grafting) เป็นอีกหนึ่งทางเลือกที่สามารถช่วยเติมเต็มบริเวณที่ขาดวอลลุ่ม โดยใช้ไขมันจากร่างกายของตัวเอง และวางไขมันอย่างเหมาะสมเพื่อให้สอดคล้องกับโครงสร้างใบหน้าและดวงตาของแต่ละคน

      ในบทความนี้ ผมจะอธิบายตั้งแต่ใครที่เหมาะกับการเติมไขมันเปลือกตาบน ข้อดีและข้อควรระวัง การเตรียมตัว ขั้นตอนการรักษา การดูแลหลังทำ รวมถึงยกตัวอย่าง Case Review ที่ผมเลือกใช้ไขมันบริเวณสะดือเป็นแหล่งไขมันสำหรับนำมาเติมบริเวณเปลือกตาบน

 

เติมไขมันเปลือกตาบนคืออะไร?

      การเติมไขมันเปลือกตาบน คือการนำไขมันจากบริเวณอื่นของร่างกายมาผ่านกระบวนการเตรียมไขมัน แล้วนำมาเติมในบริเวณเปลือกตาบนที่มีลักษณะโหล ลึก หรือสูญเสียปริมาตร

      หลักการสำคัญไม่ได้อยู่ที่การเติมไขมันให้ “เต็ม” มากที่สุด แต่เป็นการประเมินก่อนว่า บริเวณใดควรเติม และควรเติมมากน้อยเพียงใด เพื่อให้เกิดความสมดุลของเปลือกตาและใบหน้า

      ในบางราย หากเติมมากเกินไปอาจทำให้เปลือกตาดูบวม หนัก หรือสูญเสียความเป็นธรรมชาติ ดังนั้นการวางแผนและเทคนิคการเติมจึงมีความสำคัญมาก

      ข้อดีอย่างหนึ่งของการใช้ไขมันตัวเองคือ เป็นเนื้อเยื่อจากร่างกายของผู้รับการรักษาเอง จึงไม่มีปัญหาเรื่องการแพ้สารเติมเต็มในลักษณะเดียวกับวัสดุแปลกปลอมบางชนิด เช่น filler อย่างไรก็ตาม การเติมไขมันก็มีความเสี่ยงและข้อจำกัดเฉพาะตัวที่ควรทำความเข้าใจก่อนตัดสินใจ

 

ใครบ้างที่อาจเหมาะกับการเติมไขมันเปลือกตาบน?

การเติมไขมันอาจเหมาะกับผู้ที่มีลักษณะ เช่น

• เปลือกตาบนโหลหรือลึกจากการสูญเสียปริมาตร
• เบ้าตาดูตอบหรือมีร่องบริเวณเปลือกตาบน
• เปลือกตาดูโทรมจากการเปลี่ยนแปลงตามวัย
• ผู้ที่ต้องการเพิ่มวอลลุ่มบริเวณเปลือกตาบนโดยใช้ไขมันของตัวเอง
• ผู้ที่เคยทำศัลยกรรมตาแล้วมีการสูญเสียเนื้อเยื่อหรือไขมันมากเกินไป และต้องการประเมินเพื่อแก้ไข

      อย่างไรก็ตาม ไม่ใช่ทุกคนที่มีตาโหลจะต้องเติมไขมันเสมอไป เพราะสาเหตุของตาโหลมีหลายแบบ บางคนอาจมีปัญหาจากโครงสร้างกระดูก เบ้าตา กล้ามเนื้อ ผิวหนัง หรือภาวะหนังตาตก ดังนั้นจึงควรได้รับการประเมินโดยแพทย์ก่อนว่า “สาเหตุของความโหล” เกิดจากอะไร และการเติมไขมันเป็นวิธีที่เหมาะสมจริงหรือไม่

 

ขั้นตอนการเติมไขมันเปลือกตาบน

1. ประเมินโครงสร้างและวางแผนก่อนทำ

      ขั้นตอนแรกที่สำคัญที่สุดคือการตรวจประเมินบริเวณรอบดวงตา ไม่ว่าจะเป็นลักษณะของเปลือกตา ชั้นตา เบ้าตา ปริมาตรของเนื้อเยื่อ รวมถึงความสมดุลของใบหน้า

      แพทย์จะประเมินว่าบริเวณใดมีการยุบตัว และต้องการปริมาตรเพิ่มมากน้อยเพียงใด เพื่อวางแผนการเติมไขมันให้เหมาะกับแต่ละบุคคล

      ในขั้นตอนนี้ควรแจ้งแพทย์เกี่ยวกับโรคประจำตัว ยาที่รับประทาน อาหารเสริม ประวัติการแพ้ยา และประวัติการทำศัลยกรรมบริเวณดวงตาอย่างละเอียด หากมียาหรืออาหารเสริมที่อาจเพิ่มความเสี่ยงต่อเลือดออก แพทย์อาจแนะนำให้หยุดหรือปรับยาบางชนิดก่อนทำ แต่ไม่ควรหยุดยาที่แพทย์สั่งด้วยตัวเอง โดยเฉพาะยาที่จำเป็นต่อการรักษาโรคประจำตัว ควรปรึกษาแพทย์ผู้ดูแลก่อนเสมอ

2. การเก็บไขมัน

      เมื่อวางแผนเรียบร้อยแล้ว แพทย์จะเลือกบริเวณที่เหมาะสมสำหรับเก็บไขมัน โดยในแต่ละคนอาจแตกต่างกันไป

      สำหรับ Case Review ที่ผมนำมาเล่าในบทความนี้ ผมเลือกใช้ ไขมันบริเวณสะดือ เป็นแหล่งไขมันสำหรับนำมาเติมบริเวณเปลือกตาบน

      เหตุผลหนึ่งคือบริเวณนี้สามารถเก็บไขมันในปริมาณที่เหมาะสมสำหรับการนำมาใช้ และสามารถออกแบบตำแหน่งแผลให้มีขนาดเล็กได้ และเมื่อแผลหายแล้ว รอยแผลโดยทั่วไปจะสังเกตเห็นได้ยาก

      ในเคสนี้ผมเลือกใช้วิธีการเก็บไขมันที่ทำให้เกิด แผลขนาดเล็กบริเวณสะดือ แทนที่จะเป็นการใช้เข็มดูดไขมันในลักษณะที่อาจทำให้เกิดรูหลายตำแหน่ง เมื่อแผลหายดีแล้ว รอยแผลบริเวณสะดือจะมีขนาดเล็กและโดยทั่วไปสามารถสังเกตเห็นได้ยากมาก ทั้งนี้การหายของแผลและลักษณะรอยแผลย่อมแตกต่างกันไปในแต่ละบุคคล

3. การเตรียมไขมัน

      ไขมันที่เก็บออกมาจะต้องผ่านกระบวนการเตรียมตามเทคนิคของแพทย์ เพื่อคัดเลือกและเตรียมเนื้อเยื่อไขมันให้เหมาะสมก่อนนำไปเติม

      หัวใจสำคัญของขั้นตอนนี้คือการพยายามรักษาคุณภาพของไขมัน และเตรียมไขมันให้สามารถนำไปวางในบริเวณที่ต้องการได้อย่างเหมาะสม

4. การเติมและ Fix ไขมันบริเวณเปลือกตาบน

      หลังจากเตรียมไขมันแล้ว ขั้นตอนต่อมาคือการนำไขมันมาเติมบริเวณเปลือกตาบน ในเคสนี้ ผมให้ความสำคัญกับการ Fix ไขมันให้อยู่ในตำแหน่งที่วางแผนไว้ เพื่อให้ไขมันอยู่ในบริเวณที่ต้องการ ไม่กระจายตัวออกไปมากเกินความจำเป็น

      การเติมไขมันบริเวณรอบดวงตาต้องอาศัยความละเอียด เนื่องจากเป็นบริเวณที่มีโครงสร้างสำคัญและมีพื้นที่ค่อนข้างจำกัด การวางไขมันจึงต้องคำนึงถึงทั้งปริมาณ ตำแหน่ง และชั้นของเนื้อเยื่อที่เหมาะสม

      เป้าหมายของผมในการทำเคสลักษณะนี้จึงไม่ใช่เพียงการทำให้ “ตาไม่โหล” แต่ต้องการให้บริเวณเปลือกตาบนมีความกลมกลืนกับโครงสร้างใบหน้า และยังคงความเป็นธรรมชาติของดวงตาไว้

หลังเติมไขมันต้องพักฟื้นนานแค่ไหน?

      หลังทำอาจมีอาการบวม ช้ำ หรือตึงบริเวณเปลือกตาและบริเวณที่เก็บไขมัน ซึ่งเป็นอาการที่สามารถเกิดขึ้นได้หลังการทำหัตถการ

ในช่วงแรกควรปฏิบัติตามคำแนะนำของแพทย์อย่างเคร่งครัด เช่น

• หลีกเลี่ยงการขยี้หรือกดบริเวณดวงตา
• หลีกเลี่ยงการใช้ผ้าประคบทั้งแบบเย็นและแบบอุ่น
• หลีกเลี่ยงกิจกรรมที่อาจทำให้เกิดการกระแทกบริเวณรอบดวงตา
• นอนยกศีรษะในช่วงแรก หากแพทย์แนะนำ
• รับประทานยาตามที่แพทย์สั่ง
• มาตรวจติดตามตามนัด

      อาการบวมและช้ำจะค่อยๆ เปลี่ยนแปลงตามระยะเวลาการฟื้นตัว และผลลัพธ์ของการเติมไขมันไม่ควรประเมินเร็วเกินไป เพราะในช่วงแรกยังมีทั้งอาการบวมและการเปลี่ยนแปลงของไขมันที่เติมเข้าไป

 

ข้อดีของการเติมไขมันเปลือกตาบน

      ข้อดีที่สำคัญคือเป็นการใช้เนื้อเยื่อของผู้รับการรักษาเอง และสามารถช่วยเพิ่มวอลลุ่มในบริเวณที่มีการยุบตัวได้

      เมื่อไขมันบางส่วนสามารถอยู่รอดและเข้ากับเนื้อเยื่อบริเวณนั้นได้ ผลลัพธ์อาจคงอยู่ได้นาน อย่างไรก็ตาม ปริมาณไขมันที่คงอยู่จะไม่สามารถรับประกันได้ว่าจะเท่ากับปริมาณที่เติมเข้าไปทั้งหมด และผลลัพธ์จึงแตกต่างกันในแต่ละคน

      อีกข้อดีคือสามารถออกแบบการเติมให้เหมาะกับโครงสร้างของแต่ละคนได้ โดยเฉพาะในผู้ที่ต้องการแก้ไขลักษณะตาโหลจากการสูญเสียปริมาตร

ความเสี่ยงและสิ่งที่ต้องระวัง

      แม้การเติมไขมันจะใช้ไขมันของตัวเอง แต่ไม่ได้หมายความว่าจะไม่มีความเสี่ยง ในระยะแรกอาจมีอาการบวม ช้ำ หรือไม่สมมาตรจากการบวมได้ นอกจากนี้ยังอาจเกิดปัญหา เช่น ไขมันบางส่วนสลายตัวไม่เท่ากัน ทำให้เกิดความไม่เรียบหรือไม่สมมาตร และในบางรายอาจจำเป็นต้องแก้ไขหรือเติมเพิ่ม

      สิ่งที่ต้องให้ความสำคัญอย่างมากคือ ภาวะแทรกซ้อนจากการฉีดไขมันเข้าหลอดเลือด แม้จะพบไม่บ่อย แต่หากเกิดขึ้นบริเวณรอบดวงตาอาจมีความรุนแรงและส่งผลต่อการมองเห็นได้
ดังนั้น การเติมไขมันบริเวณเปลือกตาบนควรทำโดยจักษุแพทย์เฉพาะทางศัลยกรรมรอบดวงตาที่มีความรู้และประสบการณ์ด้านกายวิภาคบริเวณรอบดวงตา รวมถึงมีการวางแผนและเลือกเทคนิคที่เหมาะสมกับผู้รับการรักษาแต่ละราย

      หากหลังทำมีอาการผิดปกติ เช่น ปวดมากผิดปกติ บวมเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว มีการเปลี่ยนแปลงของการมองเห็น หรือมีอาการอื่นที่น่ากังวล ควรติดต่อแพทย์หรือเข้ารับการประเมินโดยเร็ว

 

สิ่งที่ผมอยากให้คนไข้เข้าใจก่อนตัดสินใจ

      สำหรับผม การแก้ไขตาโหลไม่ได้หมายถึงการเติมไขมันให้มากที่สุด แต่คือการ เติมในปริมาณและตำแหน่งที่เหมาะสมกับโครงสร้างของแต่ละคน ดวงตาเป็นบริเวณที่รายละเอียดเล็กๆ สามารถส่งผลต่อภาพรวมของใบหน้าได้มาก การเติมมากเกินไปอาจทำให้ตาดูบวม ในขณะที่เติมน้อยเกินไปก็อาจยังแก้ปัญหาได้ไม่เพียงพอ

      ดังนั้นก่อนทำทุกครั้งควรประเมินก่อนว่าอะไรคือสาเหตุที่ทำให้ตาดูโหล และควรเลือกวิธีแก้ไขที่ตรงกับสาเหตุนั้น

สรุป

      การเติมไขมันเปลือกตาบนเป็นอีกหนึ่งทางเลือกสำหรับผู้ที่มีปัญหาเปลือกตาบนโหลหรือลึกจากการสูญเสียปริมาตร โดยสามารถใช้ไขมันของตัวเองมาเติมบริเวณที่ต้องการได้

      แต่สิ่งสำคัญที่สุดไม่ใช่เพียงเทคนิคการเติมไขมันเท่านั้น การประเมินโครงสร้างรอบดวงตา การเลือกตำแหน่งเก็บไขมัน การเตรียมไขมัน ตลอดจนการวางและ Fix ไขมันในตำแหน่งที่เหมาะสม ล้วนมีส่วนต่อผลลัพธ์

      สำหรับผู้ที่กำลังสนใจ ควรเข้ารับการประเมินกับแพทย์ก่อนทุกครั้ง เพื่อดูว่าปัญหาตาโหลเกิดจากสาเหตุใด และการเติมไขมันเป็นทางเลือกที่เหมาะสมกับคุณหรือไม่

      เพราะการแก้ไขบริเวณรอบดวงตา เป้าหมายไม่ใช่เพียงทำให้ตาดูเต็มขึ้น แต่คือการทำให้ดวงตากลับมาดูสดใสและกลมกลืนกับใบหน้าอย่างเป็นธรรมชาติ

  นพ.เป็นเอก ธงทอง