แก้เปลือกตาล่างหย่อนด้วยเทคนิคการกระชับเปลือกตาล่างบริเวณหางตา 

ตาล่างหย่อน หรือ เปลือกตาล่างหย่อน เป็นภาวะที่อาจเกิดจากความหย่อนของโครงสร้างที่ช่วยพยุงเปลือกตาล่าง ทำให้ตำแหน่งของเปลือกตาล่างหย่อน ในบางรายอาจทำให้รูปร่างของดวงตาดูไม่สมดุล ตาแบะ หรือมีปัญหาตาแห้งตามมา

การผ่าตัดแก้ไขตาล่างหย่อน จึงไม่ได้มุ่งเน้นเพียงการดึงผิวหนังให้ตึง แต่จำเป็นต้องประเมินโครงสร้างที่ทำหน้าที่พยุงเปลือกตาล่างร่วมด้วย หนึ่งในเทคนิคที่ใช้ในการผ่าตัดแก้ไขภาวะดังกล่าวคือ การกระชับเปลือกตาล่างบริเวณหางตา 

การผ่าตัดกระชับเปลือกตาล่างบริเวณหางตา คืออะไร?

ผ่าตัดกระชับเปลือกตาล่างบริเวณหางตา (Lateral Tarsal Strip) คือเทคนิคทางศัลยกรรมที่ใช้ "ดึงและดึงซ่อม" เปลือกตาล่างที่หย่อนคล้อยให้กลับมาตึงและกระชับ เข้าที่เดิม เพื่อให้เข้าใจง่ายขึ้น ลองจินตนาการถึง "ขอบกางเกงยางยืดที่ย้วย"  เปลือกตาล่างของเรามีแผ่นพลาสติก/กระดูกอ่อนอ่อนๆ ตามธรรมชาติที่ช่วยพยุงทรงไว้ เรียกว่า Tarsal Plate (เหมือนขอบยางยืด)
เมื่ออายุมากขึ้น หรือผ่านการผ่าตัด/อุบัติเหตุ เปลือกตาล่างอาจหย่อน ย้วย หรือแบะออก ทำให้ตาแห้ง น้ำตาไหลตลอดเวลา หรือดูอิดโรย

Review case : ซ่อมเปลือกตาล่างด้วยการกระชับเปลือกตาล่างบริเวณหางตา 

เคสนี้เป็นการแก้ไขเปลือกตาล่างหย่อน ข้างขวา (Right Lower Eyelid Reconstruction ) ด้วยเทคนิคผ่าตัดกระชับเปลือกตาล่างบริเวณหางตา (Lateral Tarsal Strip) เพื่อแก้ไขความหย่อนของเปลือกตาล่าง

หลังการผ่าตัด 1 เดือน เมื่อเปรียบเทียบกับภาพก่อนผ่าตัด จะพบว่าแนวของเปลือกตาล่างและบริเวณหางตามีความกระชับและอยู่ในตำแหน่งที่เหมาะสมมากขึ้น ทำให้รูปร่างของดวงตามีความสมดุลมากขึ้นและลดอาการตาแห้งให้กับผู้ป่วย

ทั้งนี้ ผลลัพธ์หลังการผ่าตัดอาจแตกต่างกันในแต่ละบุคคล ขึ้นอยู่กับสาเหตุและระดับความหย่อน รวมถึงโครงสร้างรอบดวงตาของแต่ละคน

การกระชับเปลือกตาล่างบริเวณหางตาทำอย่างไร?

ขั้นตอนทำทำงานแบบเข้าใจง่าย (3 สเต็ป)
1.ผ่าตัดเปิดขอบตาด้านข้าง (หางตา): คุณหมอจะเปิดแผลเล็กๆ บริเวณหางตาเพื่อเข้าถึงส่วนปลายของแผ่นพยุงเปลือกตา (Tarsal Plate)
2.ทำแผ่นยึด (Tarsal Strip): คุณหมอจะแต่งและเล็มเนื้อเยื่อส่วนเกินที่ปลายแผ่นพยุงเปลือกตา เพื่อสร้างเป็น "แถบสลักยึด" ขนาดจิ๋วขึ้นมา
3.ดึงตึงแล้วเย็บยึด: คุณหมอจะดึงแถบสลักนี้ให้ตึงพอดี แล้วเย็บยึดติดเข้ากับ ขอบกระดูกเบ้าตาด้านข้าง (Lateral Orbital Rim) ทำให้เปลือกตาล่างกลับมาตึง ยกกระชับ และแนบชิดกับดวงตาเหมือนเดิม

ดังนั้น ในการวางแผน แก้ไขเปลือกตาล่างหย่อน แพทย์จึงควรประเมินทั้งระดับความหย่อนของเปลือกตา ตำแหน่งของหางตา ตลอดจนโครงสร้างของกล้ามเนื้อเอ็น และกระดูกเบ้าตา ก่อนทำการผ่าตัด

ใครอาจเหมาะกับการผ่าตัดการกระชับเปลือกตาล่างบริเวณหางตา ?

ผู้ที่มีภาวะ ตาล่างหย่อน หรือมีความผิดปกติของตำแหน่งเปลือกตาล่าง อาจได้รับการพิจารณาการผ่าตัดด้วย Lateral Tarsal Strip อย่างไรก็ตาม LTS ไม่ได้เหมาะสำหรับผู้ป่วยทุกราย

การเลือกเทคนิค แก้ไขเปลือกตาล่างหย่อน จำเป็นต้องพิจารณาสาเหตุของความหย่อน ลักษณะของเปลือกตาล่าง ตำแหน่งของ lateral canthal tendon รวมถึงโครงสร้างรอบดวงตาโดยรวม

การตรวจประเมินโดยแพทย์เฉพาะทางจึงมีความสำคัญ เพื่อช่วยวางแผนการรักษาให้เหมาะสมกับแต่ละบุคคล

ผลลัพธ์หลังการผ่าตัดช่วยอะไรบ้าง

1.แก้ปัญหาตาแบะ/ตาพับออก (Ectropion): เปลือกตาล่างแบะออกจนเห็นเนื้อแดงๆ
2.แก้ปัญหาเปลือกตาตก/ย้อยตามวัย: เปลือกตาล่างที่หย่อนยานคล้อยลง
3.ช่วยให้ดวงตาชุ่มชื้นขึ้น: เมื่อเปลือกตากลับมาแนบชิดลูกตา น้ำตาจะไม่ไหลทิ้งรวดเร็วเกินไป และตาจะไม่แห้งง่าย
4.ปรับทรงตาให้ดูสดใส: หางตาดูยกกระชับขึ้น ไม่ดูอิดโรยหรือเศร้าหมอง

บทความโดย นพ.เป็นเอก ธงทอง
แพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านศัลยกรรมรอบดวงตาและการผ่าตัดเปลือกตา

หมายเหตุ: ภาพก่อนและหลังการผ่าตัดเป็นกรณีศึกษาของผู้รับบริการ ผลลัพธ์อาจแตกต่างกันในแต่ละบุคคล การเลือกวิธีการรักษาขึ้นอยู่กับการประเมินของแพทย์และโครงสร้างรอบดวงตาของแต่ละบุคคล