Case Study: แก้กล้ามเนื้อตาอ่อนแรงและชั้นตาไม่เท่ากัน หลังเคยผ่าตัดตาสองชั้น

กล้ามเนื้อตาอ่อนแรง (Ptosis) คืออะไร?

กล้ามเนื้อตาอ่อนแรง หรือ Ptosis คือภาวะที่เปลือกตาบนตกลงมากกว่าปกติ ทำให้ลืมตาได้ไม่เต็มที่ และในบางรายอาจทำให้ดวงตาดูไม่เท่ากันหรือดูเหมือนง่วงอยู่ตลอดเวลา

สาเหตุของหนังตาตกมีหลายประการ เช่น การเปลี่ยนแปลงตามอายุ ความผิดปกติของกล้ามเนื้อหรือเส้นเอ็นยกเปลือกตาแต่กำเนิด การบาดเจ็บ รวมถึงการผ่าตัดบริเวณเปลือกตาบางประเภท

ในผู้ที่ เคยผ่าตัดตาสองชั้นมาก่อน เมื่อเวลาผ่านไปอาจพบว่าชั้นตาเปลี่ยนไป หนังตาดูตกลง หรือลืมตาได้ไม่เท่ากัน ซึ่งจำเป็นต้องประเมินสาเหตุอย่างละเอียดก่อนวางแผนแก้ไข

⸻

Case นี้มีปัญหาอะไร?

ผู้ป่วยรายนี้ เคยผ่าตัดตาสองชั้นในปี พ.ศ. 2559 และเมื่อเวลาผ่านไปพบว่าหนังตาเริ่มตกและการลืมตาของตาทั้งสองข้างไม่เท่ากัน

ความต้องการหลักของผู้ป่วยคือ

* ต้องการให้ ตาทั้งสองข้างลืมตาได้ใกล้เคียงกัน
* แก้ปัญหาหนังตาตกและภาวะกล้ามเนื้อยกเปลือกตาอ่อนแรง
* ปรับชั้นตาให้ดูสมดุลมากขึ้น
* ต้องการ ชั้นตาที่ดูเป็นธรรมชาติ ไม่สูงเกินไป
* ต้องการแก้ไขจากชั้นตาเดิม โดยยังคงให้รูปตาโดยรวมดูเป็นธรรมชาติ

หลังจากประเมินลักษณะเปลือกตาและการทำงานของกล้ามเนื้อยกเปลือกตาแล้ว จึงวางแผน ผ่าตัดซ่อมแซมกล้ามเนื้อยกเปลือกตาที่อ่อนแรง ร่วมกับการปรับชั้นตา เพื่อช่วยให้การลืมตาของทั้งสองข้างมีความสมดุลมากขึ้น

⸻

การผ่าตัดแก้กล้ามเนื้อตาอ่อนแรงในเคสนี้

การแก้ไข Ptosis ในเคสที่เคยผ่าตัดตาสองชั้นมาก่อน มีรายละเอียดแตกต่างจากการทำตาสองชั้นครั้งแรก

เนื่องจากบริเวณเปลือกตาอาจมี พังผืดหรือเนื้อเยื่อจากการผ่าตัดเดิม ทำให้การผ่าตัดแก้ไขมีความซับซ้อนมากขึ้น ในบางรายจึงจำเป็นต้องเลาะพังผืดเดิมออกก่อน แล้วจึงปรับตำแหน่งของกล้ามเนื้อและชั้นตาให้เหมาะสม

เป้าหมายไม่ได้มีเพียงการทำให้ชั้นตาสวยขึ้น แต่ต้องพิจารณาร่วมกันทั้ง

การลืมตา + ตำแหน่งเปลือกตา + ความสูงของชั้นตา + ความสมดุลของดวงตาทั้งสองข้าง

ดังนั้น การวางแผนผ่าตัดจึงควรออกแบบเป็นรายบุคคล

⸻

ผลหลังผ่าตัด 7 วัน

ภาพด้านล่างเป็นผลหลังผ่าตัด 7 วัน

ในระยะนี้ยังสามารถพบอาการบวมและความตึงบริเวณเปลือกตาได้ โดยเฉพาะในเคสที่เป็น Revision Surgery หรือการผ่าตัดแก้ไขจากการผ่าตัดเดิม

ช่วงแรกชั้นตาอาจยังดูไม่เข้าที่เต็มที่ และความบวมของตาแต่ละข้างอาจไม่เท่ากัน จึงยังไม่ควรรีบตัดสินผลสุดท้ายจากภาพในช่วงสัปดาห์แรก

โดยทั่วไปอาการบวมจะค่อย ๆ ลดลงตามระยะเวลาการฟื้นตัว และ ผลของชั้นตาและการลืมตาจะเห็นการเปลี่ยนแปลงชัดเจนขึ้นเมื่อเวลาผ่านไป โดยเฉพาะประมาณ 3 เดือน ทั้งนี้ระยะเวลาการเข้าที่แตกต่างกันในแต่ละบุคคล

หมายเหตุ: ผลลัพธ์หลังผ่าตัดแตกต่างกันในแต่ละบุคคล ภาพนี้เป็นภาพหลังผ่าตัด 7 วัน จึงยังไม่ใช่ผลลัพธ์สุดท้าย

⸻

ทำไมเคสแก้จึงอาจบวมมากกว่าการทำครั้งแรก?

สำหรับการผ่าตัดแก้ตาเดิม อาจพบอาการบวมมากกว่าการผ่าตัดครั้งแรกได้ในบางราย เนื่องจากเนื้อเยื่อบริเวณเปลือกตาเคยผ่านการผ่าตัดมาก่อน และอาจมี พังผืดอยู่ภายใน

หากระหว่างการผ่าตัดจำเป็นต้องเลาะพังผืดหรือปรับโครงสร้างเดิมเพิ่มเติม ก็อาจทำให้เกิดการบวมในช่วงพักฟื้นมากขึ้นได้

ดังนั้น อย่าเพิ่งกังวลหากช่วงแรกตายังบวม หรือชั้นตายังดูไม่เท่ากัน ควรให้เวลาเนื้อเยื่อฟื้นตัวและติดตามผลตามนัดของแพทย์

⸻

การดูแลหลังผ่าตัด

หลังจากตัดไหมแล้ว หากแพทย์ประเมินว่าเหมาะสม สามารถ ประคบอุ่นอย่างต่อเนื่อง เพื่อช่วยให้เลือดและของเหลวที่คั่งบริเวณเนื้อเยื่อค่อย ๆ ลดลง และช่วยให้ความบวมตึงดีขึ้น

อย่างไรก็ตาม วิธีการประคบและระยะเวลาที่เหมาะสมควรปรับตามสภาพของแผลและการฟื้นตัวของแต่ละคน โดยเฉพาะในเคสผ่าตัดแก้ที่มีการเลาะพังผืดหรือปรับโครงสร้างเปลือกตา

⸻

สรุปเคสนี้

เคสนี้เป็นตัวอย่างของ การแก้ไขภาวะหนังตาตก/กล้ามเนื้อยกเปลือกตาอ่อนแรง ร่วมกับการแก้ตาสองชั้นเดิม

ผู้ป่วยเคยผ่าตัดตาสองชั้นในปี พ.ศ. 2559 และภายหลังมีปัญหาหนังตาเริ่มตกและลืมตาไม่เท่ากัน จึงวางแผนผ่าตัดเพื่อ ซ่อมแซมกล้ามเนื้อยกเปลือกตาและปรับชั้นตา โดยมีเป้าหมายให้ดวงตาทั้งสองข้างดูสมดุลขึ้น และได้ชั้นตาที่เป็นธรรมชาติ

ภาพหลังผ่าตัด 7 วันยังอยู่ในช่วงพักฟื้น อาการบวมจะค่อย ๆ ลดลง และรูปตาจะเปลี่ยนแปลงตามการหายของเนื้อเยื่อ โดยผลลัพธ์จะค่อย ๆ ชัดเจนขึ้นในระยะต่อมา

การแก้ Ptosis และการผ่าตัดแก้ตาสองชั้นควรประเมินโครงสร้างเปลือกตาเป็นรายบุคคล เพราะสาเหตุและวิธีการรักษาไม่ได้เหมือนกันในทุกคน

— นพ.เป็นเอก ธงทอง (Dr. Penake)
ศัลยแพทย์ด้านศัลยกรรมรอบดวงตาและตาสองชั้น
D Bangkok Clinic

⸻

FAQ 

Q: กล้ามเนื้อตาอ่อนแรงคืออะไร?
A: กล้ามเนื้อตาอ่อนแรง หรือ Ptosis เป็นภาวะที่เปลือกตาบนตกลงมากกว่าปกติ ทำให้ลืมตาได้ไม่เต็มที่ และอาจทำให้ดวงตาทั้งสองข้างดูไม่เท่ากัน

Q: เคยทำตาสองชั้นแล้ว สามารถแก้กล้ามเนื้อตาอ่อนแรงได้หรือไม่?
A: สามารถประเมินและวางแผนแก้ไขได้ในบางกรณี แต่ต้องตรวจโครงสร้างเปลือกตา การทำงานของกล้ามเนื้อยกเปลือกตา และพังผืดจากการผ่าตัดเดิมก่อน

Q: ผ่าตัดแก้ Ptosis ใช้เวลานานแค่ไหนกว่าจะเข้าที่?
A: ช่วงแรกยังมีอาการบวมและความไม่สมมาตรได้ โดยเฉพาะในเคสแก้ไข ผลลัพธ์จะค่อย ๆ เปลี่ยนแปลงตามการหายของเนื้อเยื่อ และมักประเมินผลได้ชัดเจนขึ้นในช่วงประมาณ 3 เดือน

Q: ทำไมผ่าตัดแก้ตาสองชั้นจึงบวมมากกว่าครั้งแรก?
A: เพราะในเคสแก้อาจมีพังผืดจากการผ่าตัดเดิม และบางรายจำเป็นต้องเลาะพังผืดหรือปรับโครงสร้างเพิ่มเติม จึงอาจมีอาการบวมมากกว่าการผ่าตัดครั้งแรกได้

Q: หลังผ่าตัดแก้ Ptosis ควรประคบอุ่นหรือไม่?
A: หลังจากตัดไหมและเมื่อแพทย์ประเมินว่าแผลเหมาะสม สามารถประคบอุ่นตามคำแนะนำของแพทย์ได้ โดยเฉพาะในช่วงที่ยังมีอาการบวม แต่ควรปฏิบัติตามคำแนะนำเฉพาะของแพทย์ผู้ผ่าตัดเป็นหลัก